Friday, June 17, 2016

" रिती ओंजळ :कविता -संग्रहास माझी प्रस्तावना

वाचक-मित्र हो-
फेसबुक व इंटरनेट या माध्यमातून कविता-लेखन करणाऱ्या नाशिकच्या कवयित्री -अनिता बोडके यांचा पहिला कविता संग्रह नुकताच प्रकाशित झालाय. त्यांच्या "रिती ओंजळ ",या कविता -संग्रहासाठी प्रस्तावना व ब्लर्ब -मजकूर लिहिण्याचा योग माझ्या वाट्याला आला . या निमित्ताने एका कवीच्या कवितेचा हा परिचय आपल्या अभिप्रायार्थ  सादर करीत आहे.:---
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
| श्री ||

प्रास्तविक ....!

 पुस्तकरूपाने लेखक-कवी अधिक ठळकपणे आपल्या समोर येण्यास मोठीच मदत होते  .अशी अक्षर -भेट होणे हा एक छान असा आनंददायक वाचन- योग असतो.
हा माझा "-पहिलाच  कविता संग्रह आहे, आपल्या कविता आवडतील की नाही ?  याचे  स्वागत रसिक-वाचक कसे करतील ?, अशा अनेक प्रश्नांचे ओझेच जणू " कवीच्या मनात असते..आणि  सहाजिकही  आहे 
.
"रिती ओंजळ "या पहिल्या-वहिल्या संग्रहाबद्दल कवयित्री -अनिता बोडके यांच्याही मनात  अशाच भावना नक्कीच असणार..अशा ओझ्यातून मुक्त करण्यास त्यांचीच कविता त्यांना मदत करणार आहे",असे म्हणावेसे वाटते .त्यांच्या  कविता ..नवखेपणाच्या "आवरणातून नक्कीच मुक्त नाहीत ,हे जरी जाणवत असेले तरीही .जसा जसा हा लेखन-प्रवास दमदारपणे पुढे पुढे जात राहील..अनिता बोडके यांच्या कवितेला स्वतःची अशी आपली वाट सापडेल अशी ही आश्वासक रुपाची कविता आहे.,हे कवियित्री -अनिता बोडके यांनी लक्षात असू दावे.

कविता मनाला सोबत करणारी एक सोबती असते ..तिच्याशी मनातल्या भावना बोलून ..कवितेतून व्यक्त करणे "संवेदनशील मनास सहज सोपे वाटते ", याची  प्रचिती अनिता बोडके यंच्या कविता देतात 
आपल्या मनोगतात त्यानी म्हटलेच आहे..
सत्व पहाणर्या कसोट्याच्या क्षणी फक्त आणि फक्त कवितेनेच माझी सोबत केली .म्हणून तिचे धरलेले बोट कधीच सोडणार नाही.

. प्रेम-कविता जास्तीत जास्त असणे" .. कविता संग्रहाचे एक विशेष -स्वरूप असते , रिती ओंजळ -या संग्रहाचे असेच आहे. एकूण साठ- (६०) कविता पैकी बहुसंख्य कविता प्रेम-भावना व्यक्त करणाऱ्या आहेत. या कवितेतील साजणा -साजणी -यांच्या भावनेच्या या सर्व कविता आहेत..उत्कट -प्रेम ,समर्पणाची भावना ,प्रेमाची ,-असोशी ,सहवासाची ओढ.,एकमेकांच्या प्रेम बद्दलच्या अपेक्षा ,खंत ,विषाद .असे विविध भावना -या सर्व कवितेतून येतात 
काही कवितेतून -चमकदार ओळी नक्कीच  लक्ष वेधून घेतात ..

उदा-  गंधाळली पहा ही रातीस रातराणी 
        ही चांदणी  नभीची सखया तुझ्याच साठी .. | (सखया तुझ्याच साठी ),
      
         कान्हा तुझ्या प्रेमाची 
          झाली मजला बाधा 
          रंगात  तुझ्या रंगली 
           रंगली वेडी राधा ...(प्रेमवेडी राधा )
           
           कागद लेखणी अन 
            तुझ्या आठवांना घेऊन बसते 
           शब्दाशब्दातून मग कविता माझी हसते (कविता )
" विसरू कशी मी तुला " , साजणा तू " , ," झाले तुझी दिवाणी " , ,माझ्या प्रीतीफुला " ,कृष्णमय मीरा " ",सख्या तुझे प्रेम ," " सख्या रे,"
या अशा शीर्षकाच्या कविता वाचावयास मिळतात . असामान्य ,अलौकिक ,भव्य -दिव्य .असे या प्रेमात घडलेले असे काही नाही. या सध्या -सरळ ,भावूक मनाच्या तरल अशा भावनेच्या कविता आहेत ज्या आपल्या ..मना पर्यंत नक्कीच पोचतात.
रिती ओंजळ " संग्रहात .सामाजिक आशय ,चिंतनशील स्वरूपाच्या ,जीवन-अनुभव टिपणार्या अशा कविता आहेत 
"माय , "परक्याच धनं , कोंडमारा मनाचा "तुळशीची व्यथा " असेही जगू या , कुंपण ", महिला दीन " माझी मुलगी "
कवयित्री च्या मनाने सभोवत्ल्चे वास्तव जीवन जगतांना ही जगणे शब्दातून यतार्थपणे कवितेतून व्यक्त केले आहे.
.    या अशा आशयाच्या काही कविता  उल्लेखनीय अशाच आहेत.
    "सभोवताली काट्यांचा वावर असा की 
         इच्छा असूनही मज उमलता न आले ...|( मी एक कळी )

   "विखुरल्या भावना मझ्या 
          मनाची घुसमट  झाली 
          भरलेली असूनही ओंजळ 
          रितीच राहिली माझी   ..(शीर्षक कविता )

 "       घाव माझे मी जगापासून लपवते हल्ली 
          ठाऊक मला ,मीठ चोळतात माणसं ..( माणसं )

"         मागणे देवा तुझ्याकडे 
           फार काही नाही माझे 
           एक चांगला माणूस बनावा 
            माझा मुलगा ...( माझा मुलगा )

 "          पावलो पावली आहेत 
            वाटेवरती काचा 
           जपून टाक पाऊल सये 
            ही साधीसुधी वाट नाही ...(वाटेवरती काचा गं..)

"रिती ओंजळ " या पहिल्या कविता संग्रहाचे निमित्ताने कवयित्री -अनिता बोडके यांचे अभिनंदन .
कवितेला सखी सोबती मानणाऱ्या या कवियत्री कडून सातात्यांने अधिकाधिक सरस  कविता लेखन अपेक्षित नक्कीच आहे . त्यासाठी रसिक-वाचकांच्या वतीने लेखन -शुभेच्छा.
                                               *****************
अरुण वि देशपांडे -पुणे 
मो-९८५०१७७३४२ 
---------------------------------------------------------------------------------------------------

Wednesday, June 1, 2016

पुस्तक-परिचय लेख - नवरंग " (चारोळी संग्रह )

पुस्तक-परिचय लेख -
ले- अरुण वि.देशपांडे 
---------------------------------------------
-नवरंग - (चारोळी संग्रह )-संपादित .
-------------------------------------------------------------------------------
फेसबुक आणि इंटरनेटच्या माध्यमातून "साहित्य -प्रकाशनच्या " कार्याला अलीकडे खूप चालना मिळते आहे असे दिसून येते . अनेक  Whatsapp ग्रुपची यात आनंददायक अशी भर पडल्यामुळे उत्साहाने लेखन करणाऱ्या लेखक आणि कवींना अत्यंत उपयुक्त आणि प्रभावी माध्यम आणि व्यासपीठ उपलब्ध झाले आहे ही आनंदाची गोष्ट आहे.

अहमदनगर निवासी -श्री अरविंद कुलकर्णी संचलित व्होट्सअप ग्रुप -"साहित्य मंथन "हा ,चांगलाच परिचित असलेला समूह आहे.यातील सभासद समाजातील विविध क्षेत्रातील नामवंत आणि  परिचित व्यक्तिमत्व आहेत,  ही सर्व मंडळी  फेसबुक व इंटरनेटवरील माध्य्मातून  लक्ष्यवेधी अशी लेखन-कामगिरी करीत आहेत असे दिसून येते आहे.समुहातील गुणवंत कवींचा  "नवरंग "या शीर्षकाचा चारोळी संग्रह श्री.अरविंद कुलकर्णी यांनी साहित्य मंथन समूहासाठी २५ डिसेंबर २०१५ ला प्रकाशित केलाय.

कविता आणि चारोळी हे दोन्ही काव्य -प्रकार  जसे कवी -प्रिय आहेत तितकेच ते वाचक -प्रिय आहेत ,म्हणून चारोळी लेखन करण्याकडे  कवी-मित्रांचा ओढा  असणे सहाजिकच आहे असे समजावे.असे असले तरी .कविता असो व चारोळी "या दोन्हीतही "आशयाची अभिव्यक्ती " कशी झाली आहे हे महत्वाचे आहेच आहे.ज्याला अभियाक्त होणे जमले .त्याचे लेखन-भान अधिक सजग आहे  असे म्हणू या . एकच विषय ,एकच घटना ,एकच प्रसंग .."डोळ्यांनी पाहणारा ,आणि मनाच्या नजरेने पाहणारा ..एक बोलण्यातून आणि दुसरा शब्दातून व्यक्त होतो .तेव्न्हा  कवींच्या शब्दातले सामर्थ्य "आपल्याला जाणवल्या शिवाय रहात नाही. उत्तम आशयसंपन्न रचनेचे हेच वैशिष्ट्य असते.

"अल्पाक्षरी रमणीयता "हे कवितेचे विशेष असे लक्षणीय वैशिष्ट्य आहे.ते जसे कवितेला लागू आहे..तितकेच ते चारोळीला सुद्धा आहे.त्या दृष्टीने हे सगळे भान सांभाळून असणारी  चारोळी ,एखाद्या संग्रहातून वाचकाला भेटते ,त्यावेळी अर्थातच " वाचनीय असा आनंद मिळतो.
साहित्य -मंथन च्या  "नवरंग " या चारोळी संग्रहात याची प्रचीती नक्कीच येईल.
नवरंग -चारोळी संग्रहात .-महाराष्ट्रातील विविध भागात असलेले ही कवी-मित्र आहेत.- एका अर्थांने "विविधतेच्या मनोरम काव्य-छटा -म्हणजे नवरंग मधील-चारोळी रचना आहेत.
आकड्यातच सांगायचे झाले तर ..२३ कवींच्या -निवडक दोनशे चारोळ्यांचा समावेश या संग्रहात केलेला आहे.

हे रचनाकार या प्रमाणे --१. सुनील राजाराम पवार -सायन -मुंबई., २- डॉ. शरयू शहा- शिवाजी  पार्क -मुंबई ,
३- दिलीप शेषराव धामणे - हिंगोली , ४- अनिल रामचंद्र  हिस्सल- बुलढाणा 
, ५- रामराव सर्जेराव जाधव -शिरापूर-अहमदनगर , ६- डॉ.शिल्पा जोशी - दादर -मुंबई , ७- सौ. प्रिया  वैद्य -ब्रूकलेन-श्रेयसबरी -युएसए. 
८-  सौ. अंजना कर्णिक - माहीम -मुंबई . ९- सौ.जयश्री  पाटील - वसमतनगर -जि.हिंगोली. , 
१०- बालाजी रामचंद्र धोंडगे - पाटील - नांदेड , ११- गजानन विश्वनाथ पाटील -पवार - वरुड-देवी ,जी.हिंगोली ,
१२- सौ.कुंदा  अरविंद  पित्रे - दादर(प) - मुंबई. १३-  नागोराव सा. येवतीकर - येवती -जि.नांदेड .
१४- उत्कर्ष देवणीकर - उमरगा जि.उस्मानाबाद . १५ अरविंद रामचंद्र कुलकर्णी - अहमदनगर ,
 १६-सौ.सुलभा प्रकाश कुलकर्णी - बोरीवली (प)- मुंबई . १७- डॉ.सुप्रभा कुलकर्णी - अहमदनगर , १८- जयंत देशपांडे -        अहमदनगर ,
१९.गजानन  व्ही .वारणकर - तरोडा (खु)-नांदेड . २०- योगेश पुंडलिक देवकर - साखरखेर्डा -जि.बुलढाणा .
२१- सौ.जागृती सुधीर निखारे - कल्याण , २२- उमेश भास्करराव खमितकर - गुंजोटी -जि.उस्मानाबाद.
२३- नंदकुमार  सोवनी - बिबवेवाडी -पुणे .
या संग्रहाची सजावट समूह सभासदांनी केलेली आहे-
मुखपृष्ठ - डॉ.शिल्पा जोशी ,
सजावट - उत्कर्ष देवणीकर 
यांचे या कामगिरी बद्दल अभिनंदन .
वाचक मित्र हो- दोनशे चारोळ्या आहेत.संग्रहातील नेमक्या कोणत्या चारोळ्या उदाहरणासाठी घ्याव्या ? कोणत्या कवींच्या घ्याव्या ?..हा मोठाच प्रश्न माझ्या पुढे होता..या वर एक सोपा आणि साधा उपाय ,तो करावा , साहित्य मंथन  समूह , सहभागी कवी आणि ,प्रकाशक -संपादक -समूह संचालक  श्री.अरविंद कुलकर्णी यांचेशी संपर्क साधून "नवरंग "चारोळी संग्रह घ्यावा.
या संग्रहाने यातील  कवी-मित्रांना लेखनाची  नवी दिशा नक्कीच मिळाली आहे.पुढच्या प्रवासासाठी या सर्वांना तुमच्या वतीने लेखन शुभेच्छा देतो.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
नवरंग"-चारोळी संग्रह .
पृ-५० .देणगी मूल्य -रु. ६०/-
साहित्य मंथन -परिवार 
अहमदनगर .
अरविंद कुलकर्णी -
संपर्क- 9689077239 
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
पुस्तक-परिचय लेख 
ले- अरुण वि.देशपांडे -पुणे.
मो- ९८५०१७७३४२ 
------------------------------------------------------------------

Wednesday, April 13, 2016

पुस्तक-परिचय - हसरा गजरा - विनोदी कथा-संग्रह



हसरा गजरा " विनोदी-कथा-संग्रह-यात माझ्या "गंगेत घोडं न्हालं"
याकथेचा समावेश आहे.
यासंग्रहाचा परिचय-
-----------------------------------------------------------------------
पुस्तक-परिचय -लेख -
-अरुण वि.देशपांडे
-----------------------------------------------
विनोदी कथांचा टवटवीत - -संग्रह -
"हसरा गजरा "
--------------------------------------------------------------
साहित्यक -लेखक -कवी म्हणून परिचित असलेले डॉ.आनंद सराईकर ,तसे साहित्य- चळवळीतले एक उत्तम संघटक -कार्यकर्ते म्हणून देखील ओळखले जातात .त्यांच्यातील आणखी एका महत्वाच्या गुणाचा परिचय आपणा सर्वांना करून देण्याचा योग या लेखाच्या निमित्ताने आलेला आहे.
यावेळी डॉ.आनंद सराईकर यांची "संपादक " म्हणून त्यांच्याशी आपला परिचय होतो आहे.हा त्यांच्या पहिलाच प्रयत्ना आहे .आणि त्यांचे हे संपादित पुस्तक आपल्या सर्वांच्या हाती देण्यासाठीचे त्यांनी निवडलेले दिन-विशेष " बघा -"जागतिक मराठी दिन ,कविवर्य कुसुमाग्रज स्मृतिदिन आणि शिवांजली साहित्य महोत्सव .
हे सगळ संपन्न झालं ते २७ फेब्रुवारी -२०१६ रोजी शिवांजली साहित्य मोहोत्सवात ..याला म्हणावे खरा "अक्षर-योग."
हसरा गजरा " . विनोदी -कथा लेखनातील नामवंत साहित्यिकांच्या कथांचा हा संग्रह आहे.या संग्रहातील लेखक -मंडळी आपल्याला दरवर्षीच्या दिवाळी-अंकात नित्यनेमाने भेटत असतात .हसरा गजरा -दर्शनी रूपाने प्रातिनिधिक कथा-संग्रह आहे पण याचे वेगळे वैशिष्ट्य आहे ते म्हणजे- यातील लेखक नवोदित वगेरे नसून..प्रसिद्ध आणि लोकप्रिय असे आहेत .
या संग्रहात महारष्ट्रातील २५ लेखकांच्या विनोदी कथांचा समावेश करण्यात आलेला आहे.या लेखकांची नावे व कथा -
१.कथा - श्वान निघालय लंडनला - विजय कापडी , २- माझी मराठी "दिन"चर्या - श्रीपाद कुलकर्णी ,
३.एका प्रेमाची हसरी गोष्ट - बंडा जोशी , ४- छडी लागे छम छम- सुभाष खुटवड ,
५-अहिल्येचा उध्दार- प्रा. साईनाथ पाचारणे ., ६- सोन्याची अंगठी - उत्तम सदाकाळ
, ७- कोणी उंदीर देता का उंदीर - सागर अचलकर,, ८- असहिष्णुता - डो.आनंद सराईकर ,
९- श्वान इज शान - संजय सांगडे , १०- देह गोदेतिरी- शरद पुराणिक , ११- ग्यारंटी- सचिन बेंडभर ,
१२- शिक्षणाच्या आयचा घो - दत्तात्रय साईतवडेकर, १३- जाचक संतती पालक संघ - पा - प्रतिभा सराफ ,
१४- शिव्यांमागचं तत्वज्ञान - हितेंद्र गद्रे , १५- गंगेत घोडं न्हालं - अरुण देशपांडे ,,
१६- एक दिवसाचा आमदार - हेमंत गडकरी , १७- बैल , मोबाईल आणि पोलिओ - दिलीप कचेरे
,
१८- माझा मधुचंद्र - विजय फडणीस , १९- मोहीम फत्ते - प्रा .कुंडलिक कदम ,
२०- वस्तीतील गस्तीची धिंग मस्ती - रंजन खोटे , २१- येस पप्पा - सौ.प्रमिला काटे , २२-गुरुजी - लक्ष्मण दिवटे
,
२३- चोर सापडला तावडीत - सुभाष कुरंदळे, २४- भरवशाच्या म्हशीला ..! सुभाष पाचारणे
२५- ईरसाल जावई- अनिल राऊत.
आपल्या जीवनात विनोदाचे स्थान हे किती महत्वाचे आहे,आणि विनोदी कथातून सुद्धा जीवनाचे ,आयुष्याचे ,जगण्याचे आणि यात महत्वाचा असणारा माणूस "या सर्वांचे एक नितळ चित्र या कथांमधून नक्कीच दिसेल
या सर्व विनोदी कथांना - पुस्तकरूपात आणण्याचे संपादन कार्य म्हणूनच जरा वेगळे आहे डॉ.आनंद सराईकर यांनी हे संपादन -कार्य खूप छान केले आहे. या बद्दल -.त्यांच्याच शब्दात सांगयचे झाले तर " गजरा सर्वांच्याच चित्तवृत्ती उल्हासित करण्याचे काम इमाने इतबारे करीतच असतो ..तद्वत हा आमचा दर्जेदार विनोदी कथासंग्रह .."हसरा गजरा " तुम्हाला प्रसन्न करील यात मुळीच शंका नाही...
या संग्रहाचे अनुरूप मुखपृष्ठ व आतील रेखाचित्र - चित्रकार घनशाम देशमुख यांनी केलेलं आहे.
सनय प्रकाशन -नारायणगाव यांनी "हसरा गजरा " प्रकाशित केला आहे.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
पुस्तक-परिचय -लेख -
-अरुण वि.देशपांडे -पुणे.
मो -९८५०१७७३४२
-----------------------------------------------
विनोदी कथांचा टवटवीत - -संग्रह -
"हसरा गजरा "
संपादक - डॉ- आनंद सराईकर
पृ- २०८ , मुल्य-रु.२००/-
मो- ९८२२ ५३०२६६
-----------------------------------------------------
सनय प्रकाशन
आनंदवाडी , नारायणगाव , ता.जुन्नर ,जि. पुणे.
संपर्क- ९८६०४२९१३४
------------------------------------------------

Wednesday, March 2, 2016

पुस्तक-परिचय लेख- चांदोबाचा दिवा

 पुस्तक परिचय-" लेखक- अरुण वि.देशपांडे
---------------------------------------------
" चांदोबाचा दिवा " ... बालमित्रांसाठी धमाल बालकवितासंग्रह -
-----------------------------------------------------------------------
विजयकुमार देशपांडे हे सोलापूरचे कवी, गझलकार, चारोळीकार, त्याचबरोबर मिस्कील आणि हलकेफुलके लेखन करणारे साहित्यकार आहेत. विविध वर्तमानपत्रांच्या पुरवणी, मासिके आणि दिवाळी अंकातून यांचे साहित्य प्रकाशित झाले आहे. बालमित्रांसाठीही ते आवर्जून लेखन करतात. किशोर मासिकात कविता प्रकाशित, तसेच पुणे आकाशवाणीवरून त्यांचे बालकवितावाचन प्रसारित झाले आहे.
इंटरनेटच्या दुनियेत त्यांनी स्वतःचा वाचक-वर्ग निर्माण केला आहे.
"लेखन प्रपंच" या त्यांच्या ब्लॉगवर त्यांचे साहित्य उपलब्ध असते.
या वाटचालीत त्यांच्या ४० बाल -कवितांचा संग्रह "चांदोबाचा दिवा " या शीर्षकाने प्रकाशित झाला आहे., त्याचा परिचय मी करून देत आहे.
बालकवितांना आशयानुरूप रेखाटने आणि चित्र असणे, या कवितांच्या बालवाचकांसाठी खूप उपयोगाचे असते. "चांदोबाचा दिवा" या संग्रहातील कवितांच्या सोबत मस्त रंगी-बेरंगी आकर्षक चित्रांमुळे, हे पुस्तक सुरेखच झाले आहे.
बालमनाला आवडणाऱ्या विषयावरील कविता, कवी-विजयकुमार देशपांडे यांनी अतिशय सहजतेने लिहिल्या आहेत.
पक्षी-प्राणी, खेळ आणि खेळणी, आई-बाबा..आणि बाळाची दोस्त मंडळी- अशा कितीतरी विषयावरील कविता वाचनीय झाल्या आहेत.
काही कवितांचे उल्लेख आवर्जून करतो--
१. आकाश, आकाशातला चांदोबा ,चमचमत्या चांदण्या.. किती छान दृश्य असते हे.. या कवितेतील बाळ त्याच्या आईला म्हणते-
आई ग आई
चांदोबा -चांदण्या
ठेऊन अंगणात
रात्री छान खेळेन
त्यांच्या प्रकाशात... (शीर्षक कविता -पृ.४६)
२. खेळकर-खोडकर असा बाळ घरातला गुणीबाळ, कौतुकाने काही म्हणा, त्याला ते आवडत असते. या कवितेतील
लाडोबा- आहे घोडोबा.. तो म्हणतो..
घोडोबा मी घरी लाडका
खेळायला पुढे पुढे
शंभर टक्के परीक्षेत गुण
अभ्यासातही सदा पुढे ...(दोन पायांचा घोडोबा ..पृ.३८)
३. बाळाला खाऊ घालणे म्हणजे बाळाच्या आईसाठी सोप्पे काम मुळीच नसते ,अशावेळी बाळाचे दोस्त आले की अशी मजा येते..त्याची ही कविता -
बाळाची अंगत पंगत
पक्षी प्राण्यांची संगत
हातवारे बाळाचे
वाढत आहे रंगत .....(इवल्या इवल्या बाळाचे..पृ.२५)
४. चिऊताई आणि चिमुकला बाळ यांचे मैत्रीचे नाते खूप गोड असते. अंगणात येऊन गाणे म्हणणारी चिऊताई बाळाची आवडती आहे- यात आश्चर्य ते काय ?
दाणे पडले टप टप टप
चिमण्या गोळा पट पट पट
चिव चिव करता टिपती दाणे
टिपता टिपता म्हणती गाणे ...( चिव चिव गाणे ..पृ.१६)
५. बागेमधेे जाणे, तिथे मनमुराद खेळणे, फुलांनी बहरून गेलेल्या बागेत फेरफटका मारणे सर्वांनाच आवडते, ही कविता बागेत गेल्यावर, काय काय छान आहे हे सांगते..
बागेमधली विविध फुले
रंगामाधुनी कशी बहरती
रंग लेउनी मोहक अंगी
वाऱ्यावरती गंध पसरती ...(बागेमधला फेरफटका ..पृ..१४)
या शिवाय-- "ससा आणि कासव", "बंडू आणि परी", "अजबगजब", "ससे आणि जादुगार", "झुकझुकगाडी ", "माझे विमान", "शाळा ".. अशा अनेक कविता आहेत.. ज्यातून बालमनाचे भावविश्व साकारण्यात, कवी विजयकुमार देशपांडे मनापासून रमून जातात, जाणवत राहते .
साधीसोपी शब्दरचना, आवडते आणि परिचित विषय, कवितेला असलेला मायेचा, कौतुकाचा, वात्सल्याचा भावस्पर्श.. यामुळे विजयकुमार देशपांडे यांच्या या बाल-कविता लहानथोर सर्वांनाच खूप आवडतील- असा विश्वास वाटतो.
कवितेस अनुरूप रेखाटने चितारणाऱ्या कलावंत- कु.साक्षी संजय पुजारी यांच्या चित्रांचा उल्लेख करायला हवा. त्यांचे अभिनंदन ! प्रकाशिका- सौ. संयोगिता स्वामी व कुजबुज प्रकाशन लातूर.. यांनी हा सुंदर बालकवितासंग्रह प्रकाशित करून, बालमित्रांना कवितेचा खाऊ दिला आहे. त्यांना धन्यवाद !
["सखे तुझ्यासाठी" हा विजयकुमार देशपांडे यांचा चारोळीसंग्रह, या बालकवितासंग्रहासोबतच प्रकाशित केलेला आहे..]
------------------------------------------------------------------
पुस्तक-परिचय -
ले- अरुण वि.देशपांडे, पुणे
मो-९८५०१७७३४२
"चांदोबाचा दिवा" [बालमित्रांसाठी धमाल बालकवितासंग्रह]
------------------------------------------------------------------
"चांदोबाचा दिवा" (बालकवितासंग्रह).. कवी- विजयकुमार देशपांडे, संपर्क -९०११६६७१२७
पृ.४८, मूल्य- फक्त ४०/-

Saturday, February 27, 2016

आभाळमाया - (प्रातिनिधिक कविता संग्रह ) -स्वागत पुस्तकाचे - अरुण वि.देशपांडे -पुणे.

स्वागत पुस्तकाचे -
अरुण वि.देशपांडे -पुणे.
-------------------------------------
आभाळमाया -
(प्रातिनिधिक  कविता संग्रह ) 
संपादक - डॉ.अरविंद नेरकर 
------------------------------------------------------------------------
शब्द्गांधार " या सु-परिचित  दिवाळी-अंकाचे  संपादक अशी ओळख असलेले डॉ.अरविंद नेरकर एक उत्तम संपादक आहेत तसेच एक प्रकाशक देखील आहेत .
. अनेक लेखक -कवींच्या  साहित्याला  त्यांनी पुस्तकरूपात वाचकांच्या समोर आणलेले आहे.
. त्यांनी संपादित केलेला  आभाळमाया हा प्रातिनिधिक कविता -संग्रह डिसेंबर -२०१५ ला प्रकाशित झाला आहे.
२२ कवींच्या प्रत्येकी ६ कविता या प्रमाणे एकूण १३२ कवितांचा सुंदर शब्द-नजराणा असा हा कविता-संग्रह आहे"असे म्हणावेसे वाटते
. हे २२ कवी आणि त्यांच्या काव्य-प्रतिभेचे  विविध -रंगी स्वरूप ही एक छान अनुभूती आहे. कविता आणि त्यांचे आशय आणि विषय  यांची विविधता हे ही या संग्रहातील कवितांचे वैशिष्ट्य आहे. 
कवी मनास अभिव्यक्तीची ओढ असते ,आणि लिहिण्याची उर्मी कविता रूपातून येते ..यातील कवी  जे विविध वयोगटाचे प्रतिनिधी आहेत -त्यांच्या लेखनाच्या प्रेरणा अर्थातच वेगवेगळ्या आहेत. अनुभव, दृष्टीकोन ,जाणीवा यांचा परिणाम कवितेतून व्यक्त होतांना जाणवतो.
यातील सहभागी कवी या प्रमाणे आहेत-
१.जयश्री  जोशी --पुणे . २- चारुशीला  बेलसरे - -पुणे. ३- संजीवनी  औटी -पुणे , ४- श्रीनिवास  चंद्रात्रेय -तळेगाव दाभाडे ,

५-रवींद्र  गाडगीळ -पुणे , ६- विजयकुमार देशपांडे -पुणे , ७, शरद अत्रे -पुणे, ८-सुनंदा  कुलकर्णी -पुणे , ९-सुनिता भालेराव -डोंबिवली .

१०-भि.द .उशीर  उर्फ  रविकिरण- मुंबई , , ११- हेमंत परब -पुणे , १२- बाबू फिलीप डिसोजा -निगडी -पुणे.,

१३-उषा जोशी -पुणे, १४ -निर्मला जाधव -कोडोली -कोल्हापूर ,१५- गजानन प्रधान -पुणे, १६-मेधा थळे- नवे पनवेल.,

१७- पुरुषोत्तम बी.एम.कांबळे -वाशी- नवी मुंबई. १८-महालिंग शंकर मेणकुदळे- सातारा , १९-कल्पना मुकुंद  कांबळे-साळवे -दादर -मुंबई, 

२०-निर्मला केतकर -गोपालनगर -जि.वर्धा , २१- सुभाष गोखले -औंध-पुणे, २२-  रोहिणी  जाधव -बोरीवली-मुंबई.

या कवितेत लयबद्ध कविता आहेत, मुक्तछंद कविता मोठ्या प्रमाणात आहेत, गद्य -विधानात्मक  अशा रचना आहेत..या कविता ओळींच्या संख्येने  छोट्या -मोठ्या वाटाव्या अशा आहेत.यातून  कवींनी आपले जीवन -तत्वज्ञान मांडलेच आहे , याच बरोबर  काही चांगले घडावे ही अपेक्षा व्यक्त करतांना  आपल्या कवितेतून त्यांचे   मनापासूनचे  व्यक्त होणे "जास्त भावणारे आहे.
काही कवितांचे उल्लेख उदाहरणादाखल करतो आहे-..यामुळे संग्रहातील  कविता  किती विविधतेच्या आहेत याची  कल्पना  येऊ शकेल.

आपल्या जगण्याची लढाईत मन कितीही दुखी  झाले तरी ,आनंद तर शोधावा लागेल .त्यासाठी निरपेक्षपणे हे करता येईल.....कर्तव्य म्हणून...

१. तसा क्षण ही कुठेतरी भिजत 
पडलेलाच असतो
रुजून वर येण्याची त्याचीही वेळ 
ठरलेलीच असते
आणि म्हणूनच उगवण्याची वाट न बघता 
आपण आनंदाच्या बिया पेरायच्याच  असतात ...(कर्तव्य - जयश्री  जोशी )


विठूमाउली आणि त्याचे भक्त म्हणजे एक वेगळे नाते आहे श्रद्धा आणि भक्तीचा संगम विठूच्या दर्शनाची ओढ अशी असते त्याची की कविता ...
२.पंढरीच्या वाटेवर पाऊलेही चालती 
   भक्तजनांच्या मनात विठूनाम जागृती 
   मन शांतविते जगन्माऊली ती 
   भवसागर पार करी भक्तांची  नाव ती ...(विठूमाउली - चारुशीला  बेलसरे )

मनाची समजूत घालणारी ,जगण्याचे भान देणारी ही रचना ...
३.न व्हायचे सप्तसुरात  लुब्ध 
   न  इंद्रधनूच्या रंगात  बद्ध 
    मावळेल वेदना  मन क्षुब्ध
     हवा असा एक मायेचा शब्द ...(अपेक्षा - रोहिणी  जाधव )

नारी रुपाचे यथार्थ दर्शन या कवितेतून होते.....
४. आग आहे पाणी आहे
    लखलखती वीज  आहे
    बुरसटलेल्या विचारांनो 
    आजची मी आधुनिक नारी आहे ..( आदि- शक्ती..कल्पना मुकुंद कांबळे साळवे )

खंत ,विषाद मनात दाटून आल्यावर मनाची व्यथा अशा शब्दातच व्यक्त होते....
५.. वय उताराच झालं 
     नाव लागली  पैलतीरी 
      परि दोन पिढ्यात उभी 
     अजुनी  विचारांची दरी ...(कसा मी गप्प  राहू ..रवींद्र  गाडगीळ )

जगण्याने जे जे काही दिले त्यावर विचार न करता ,आयुष्य कसे जगावे याचे भान देणारी  कविता..
  ६.    कष्ट  संकटे कायम ती तर 
      मनी बनवूया होड्या कणखर 
      तरू सोबतीने भवसागर 
      आयुष्य मिळाले आहे सुंदर ...(आयुष्य मिळाले आहे सुंदर ..विजयकुमार देशपांडे )

माणूस आणि नसर्ग  यांच्यातील दुरावा चिंताजनक झाला आहे म्हणून या नात्याचं महत्व सांगणे ही एक जबाबदारीच ठरते ..अशी एक कविता ..
७.जीवनाचा आनंद घेण्यासाठी 
   अन जगण्याचा अर्थ 
   उमजून घेण्यासाठी 
   प्रत्येकानं निसर्गाशी 
    नातं जोडायला हवं ....(निसर्गाशी नातं ..शरद अत्रे )

८. पाउस नाही ..अवर्षण ..दुष्काळ , तहानलेली सृष्टी ..त्यासाठी ही प्रार्थना
    तृषार्त व्याकुळ धरा 
     मृगा तू बरस खरा 
     प्रतीक्षा ती बीजांतरी 
      सुजन नवल  जरा ....(वर्षायाचना ..बाबू फिलीप  डिसोझा  )

९/ आपल्या आयुष्यात येणाऱ्या माणसांचे महत्व असाधारण असेच असते  म्हणूनच त्यांच्या सहवासाचे क्षण मनात       असतात ..हा भावनिक असा अक्षय साठा असतो..त्याची ही भावूक कविता .
     एकटेपणात सावली 
     आणि भेटल्यावर पाउस पाडतात 
     नदीसारखे नितळ पाणी 
      समुद्रापर्यंत  ..वाहत आणतात 
      जिव्हाळ्याची  माणसं अशी 
       मनात साठून राहतात ...(साठवण ..मेधा थळे)

१०. कवीच्या मनात  कविते विषयीची कृतज्ञता व्यक्त करणारी ही कविता ..सुनंदा कुलकर्णी यांची..
कविता म्हणजे काय असते..? हे सांगतांना त्या म्हणतात ..
कविता म्हणजे माउली 
कविता म्हणजे सावली 
सतत  माझ्या पाठी असते 
जगण्याचे मला बळ देते.....( कविता म्हणजे काय असते..? .सुनंदा कुलकर्णी )

देशासाठी लढणारे सैनिक आमचे.हा तर देशाचा अभिमानाचा विषय ..या विषयीची ही कविता..
११.विनाश दाटता ऐसा 
कुणी कुणाचा नसतो 
तेथे सैनिक आमचा हा 
देव होऊनी येतो ....(सैनिक  आमचा ..भि.द .उशीर उर्फ रविकिरण )
राजकारण आणि त्यातील  पक्ष बदलू मंडळी यांच्यावर भाष्य करणारी ही मार्मिक रचना ..
१२. सरड्यासारखे रंग बदलण्याची 
किमया असते आमच्या अंगात 
बाजी अंगलट आली तर 
माफीनामा सदैव आमच्या खिशात ....(आम्ही आयाराम गयाराम ....गजानन प्रधान )
१३. निसर्गाशी फारकत घेणारा माणूस कसा आहे याचे वर्णन करणारी कविता अचूक चित्र उभे करते..

      जंगलातल्या मुक्यांना म्हणतो आहे रानटी 
      स्वतःच्या महालासाठी मोडतोय त्यांची घरटी 
       माणूस माणूस राहिला नाही झालाय जनावर 
       अनावश्यक स्पर्धेपायी झालाय अनावर ....(रानटी ..हेमंत परब )
वरील विवेचनात सर्वच कवींच्या  रचनांचे उल्लेख करणे  शक्य नाही, लेखन मर्यादा लक्षात घ्यावी ही विनंती.
आभाळमाया 'हा प्रातिनिधिक कवितासंग्रह असला तरी यातील कवी -मंडळीनी  कवितेचे प्रतिनिधित्व नक्कीच केले आहे .सर्वांच्या लेखन-प्रवासास  मन:पूर्वक शुभेच्छा .
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
स्वागत -पुस्तकाचे -
अरुण वि.देशपांडे -पुणे 
मो-९८५०१७७३४२ 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

आभाळमाया -
(प्रातिनिधिक कविता संग्रह )-
संपादक -डॉ.अरविंद नेरकर 
श्रद्धा प्रकाशन ,
डी.एस.के "विश्व "
धायरी -पुणे- ११ 
पृ-१४४ , मुल्य-रु.१५०/-
संपर्क -९०११०२४१८४ 
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Monday, May 18, 2015

पुस्तक परिचय लेख- अमृताचा घनु..! राम शेवाळकर ..!

पुस्तक -परिचय लेख-
-अरुण वि.देशपांडे -पुणे.
-------------------------------------------------
गुरुवर्यांचे स्मरण-
अमृताचा घनु -
राम शेवाळकर
-------------------------------------------------------------------
गुरुवर्य , आदरणीय सर "- अशा संबोधनाने ज्यांनी जनमानसांच्या हृदयात स्थान मिळवले आहे अशा प्राचार्य -राम शेवाळकर यांच्या जीवन-प्रवासाचा आलेख पुस्तक रूपाने सादर करण्याचा प्रयत्न लेखक -नागेश सु.शेवाळकर यांनी केला आहे. त्यांच्या लेखनाचे आपण कौतुक करू या.

कविवर्य -लक्ष्मीकांत तांबोळी यांनी प्रस्तुतच्या लेखनाबद्दल म्हटले आहे की - अमृताचा घनु " मध्ये राम शेवाळकरांच्या लेखक , वक्ता , कवी , प्राचार्य ,शिक्षणतज्ञ , संघटक , प्रशासक ,आचार्यकुलाचा उपासक इत्यादी पैलूंचा मोठ्या आपुलकीने , आदराने परामर्श घेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. ".
लक्ष्मीकांत तांबोळीसर - या यांच्या अभिप्रायाची प्रचीती हे चरित्र -लेखन निश्चितच देते . नागेश शेवाळकर ही साहित्य-क्षेत्रातील सात्यायाने लेखन करणारे एक परिचित लेखक आहेतच .त्यांच्या लेखन-प्रवासाच्या आरंभीच नांदेड येथे त्यांना राम शेवाळकर सरांच्या सहवासाचा ,आणि लेखन-शुभेच्छांचा लाभ झाला .
गुरुवर्य राम शेवाळकर यांच्या विविध कार्याविषयक अनेकांनी लेखन केले आहे. असे असले तरी त्यांच्या विषयी असलेल्या अपार आदरापोटी - अजूनही अनेकांना शेवाळकर सर यांचे बद्दल लिहावेसे वाटत असते .प्रस्तून लेखन सिध्द करण्यात याच आपलेपणाचा आणि आदराचा मोठा भाग आहे. नागेश शेवाळकर यांनी मनोगतात याबद्दल लिहिलेले आहेच.
उत्तंग व्यक्तिमत्व " -याचे उदाहरण द्याचे असेल तर आपण प्राचार्य राम शेवाळकर "यांचा उल्लेख सह्जेतेने करतो. सरांच्या अफाट व्यासंगाचे ,विद्वत्तेचे ,व्यक्तिमत्वाच्या अष्टपैलू दर्शनाने .सर्वांना प्रभावित केले आहे. अशा या थोर व्यक्तिमत्वाच्या अनेक पैलूवर नागेश शेवाळकर यांनी समरसून लिहिले आहे. वाचकांना आनंद देणारे असे हे लेखन झाले आहे.
एक दृष्टीने नागेश शेवाळकर यांनी नव्या पिढीतील वाचकांना एका थोर गुरूंचे चरित्र कथन केले आहे.ही कथन शैली खूप हृद्य आणि रसाळ अशी झाली आहे. हे लेखन म्हणजे गुरु परंपरेला केलेले अभिवादनच होय.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
पुस्तक परिचय -
-अरुण वि.देशपांडे -पुणे .
मो- ९८५०१७७३४२
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
अमृताचा घनु
राम शेवाळकर -
ले- नागेश सू. शेवाळकर - संपर्क - ९४२३१३९०७१
प्रकाशक -
दत्ता डांगे
इसाप प्रकाशन -नांदेड.- संपर्क - ९८९००९९५४१
पृ.११२ , मूल्य - रु. १२०/
------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Saturday, May 16, 2015

पुस्तक-परिचय - आत्मभान -कविता संग्रह.

पुस्तक परिचय लेख-
-अरुण वि.देशपांडे -पुणे.
मो- ९८५०१७७३४२
-----------------------------------------------------------------.
आत्मबल देणारी कविता -"
-आत्मभान ..!
-------------------------------------------------------------------
फेसबुक -जगतात -कालिदास चवडेकर हे सातत्याने कविता -लेखन करणारे एक कवी आहेत.संग्रह-रुपात कवीचे आपल्या कविते साहितचे येणे "एक अतिशय आनंददायक घटना असते. तितकीच ती त्याच्या कवितेची एक प्रकारे परीक्षा असते. कौतुक -प्रवास संपवून ही कविता पुढच्या प्रवासाची जाणीवपूर्वक तयारी करते आहे की नाही.याच्या खाणाखुणा संग्रहातील कवितेतून दिसू लागतात. म्हणून कवीच्या पहिल्या कविता -संग्रहाचे महत्व खूप असते.

कवी -कालिदास चवडेकर -- सोलापूरचे कवी म्हणून आता परिचित झाले आहेत. "आत्मभान " हा त्यांचा पहिलाकविता संग्रह -मार्च -२०१५ ला - प्रकाशित झाला आहे.त्यांचे या निमित्ताने मन:पूर्वक स्वागत आणि अभिनंदन करू या.
कवीचा पहिला संग्रह आला म्हणजे अनेक अर्थाने कवीला प्रसिद्धी मिळते , असे असले तरी त्याची "कवी-म्हणून जबाबदारी वाढते " हे कवीने मनात ठसवले पाहिजे. "चवडेकर -यांच्या ८० पृष्ठांच्या संग्रहात विविध स्वरूपाच्या कविता आहेत.
डॉ.लक्ष्मीनारायण बोल्ली यांनी या कवितेबद्दल शुभेच्छा देतांना म्हटले आहे.की- या कवीच्या कविता विचाराला प्रगल्भ करणाऱ्या, चिंतनाची खोली नि व्याप्ती वाढवणाऱ्या आहेत. त्यांची प्रसन्न शब्दकळा ", अर्थवाही प्रतिमा आणि काव्याला असलेली अंगभूत लय " यामुळे या कविता ओठावर घोळ्वाव्या अशा वाटतात .".
रसिक हो -
कविमनाला अनेक प्रश्न पडत असतात .आणि कवी आपल्यापरीने या प्रश्नांची उत्तरे शोधू पाहतो .यात कधी त्याच्या हाती निराशा हाती येते, कधी खंत -तर कधी खेद वाटून जातो .अशा वेळी मनास व्यक्त झाल्या शिवाय राहवत नाही. कवी चवडेकर सुद्धा - "जाणिवेचे भान" असलेला हा कवी - आपल्या कवितेला "आत्मभान " असे नाव देऊन व्यक्त होतो आहे.
तसे पाहिले तर
कवी -कालिदास चवडेकर यांच्या कवितेचा आरंभ २५ वर्षापूर्वी झालेला आहे.. त्या आठवणी इथे कवितेतून व्यक्त झाल्या आहेत ही जाणवते.
" घाव त्यांचे सोसणे आता जमाया लागले
आसवांना रोखणे आता जमाया लागले ....! (पृ. ७५)
"कुठला तरी हवाच मुखवटा
हे जगण्याचे सोंग
वठवीन्यासाठी ...! (पृ- ७२ ),
" कळत नाही
कोणते ते धागे
ओढताहेत अजून
आतल्या आत ... (पृ ..५५ )-
ही काही उदाहरणे पुरेशी आहेत. बाकी कविता संग्रहातून जरूर वाचल्या पाहिजेत.
रसिक हो - अशा या कविता कवी -कालिदास चवडेकर यांच्या पुढील आश्वासक प्रवासाची साक्ष देणाऱ्या आहेत.
त्यांच्या लेखनास आपल्या सर्वांच्या वतीने शुभेच्छा देतो आहे.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
पुस्तक-परिचय -
-अरुण वि.देशपांडे -पुणे .
मो- ९८५०१७७३४२ .
-------------------------------------------------------------
आत्मभान -(कविता -संग्रह )
-कालिदास चवडेकर - संपर्क- ९०२१४१९६७१
प्रकाशक-
विजय बुक सर्व्हिसेस -सोलापूर -
संपर्क- ९०२१७२७३३२
पृष्ठ - ८० , मुल्य- रु. ७०/-
------------------------------------------------------------------------------------